Ўзбекистон делегацияси Афғонистон Бош вазири ўринбосари Абдулсалом Ҳанафий, Иршод, ҳаж ва вақф ишлари вазири Нур Муҳаммад Сақиб, Олий таълим вазири Неда Муҳаммад Надим, Балҳ вилояти ҳокими ўринбосари Абдулходи Абу Идрис ва Кобул уламолар кенгаши раиси Муҳаммад Руҳоний кабилар билан мулоқот ўтказди.

Учрашувларда томонлар сўнгги йилларда икки давлат ўртасидаги алоқалар ривожланиб бораётгани, турли йўналишлардаги ҳамкорлик муносабатлари, яқин қўшничилик ва дўстлик алоқалари мустаҳкамланаётганини таъкидладилар.

Хусусан, Афғонистон томони давлатимиз раҳбари бир неча бор дунё ҳамжамиятига ушбу юртда тинч ва осуда ҳаёт учун тақдим этган ташаббуслари ўзининг ижобий самарасини бераётганини алоҳида қайд этдилар. Айниқса, Ўзбекистоннинг Афғонистон халқига ва унинг амалдаги ҳокимиятига ижтимоий-иқтисодий ривожланиш, тинчлик қарор топиши ва долзарб муаммоларни ҳал этишдаги ёрдамлари юқори баҳоланди.

Ўз навбатида Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари юртимиз тараққиётининг янги даврида барча соҳалар қатори, диний-маърифий жабҳада ҳам кенг кўламли ўзгаришлар бўлаётгани, хусусан, янги масжид-мадрасалар, очилаётгани, Қуръони карим курслари фаолият юритаётгани, Фатво маркази иш бошлагани, ҳаж ва умра қилувчилар сони ошаётгани ва Ислом цивилизацияси маркази каби йирик лойиҳалар ишга туширилаётганини алоҳида қайд этдилар. Ўзбекистон уламоларининг Афғонистон диёрига тарихий ташрифи ҳам мана шундай янгиланишларнинг узвий давоми экани эътироф этилди.

Дин пешволари ўзбек ва афғон халқларини азал-азалдан ягона дин, муштарак мақсадлар бирлаштириб туришини ифодалаш баробарида уламолар ҳамкорлигини йўлга қўйиш, илмий-тадқиқот, таълим-тарбия, ўзаро тажриба алмашиш, малака ошириш ва диний-маърифий йўналишларда алоқаларни жорий этиш юзасидан ўзаро фикр алмашдилар.

Афғонистонлик мутасаддилар Ўзбекистон замини қадим-қадимдан илм-маърифат тараққий этган юрт экани, дунё тамаддунига ҳисса қўшган Имом Бухорий, Имом Термизий, Баҳоуддин Нақшбанд каби буюк мутафаккирлар етишиб чиққанини эътироф этиш баробарида айни кунларда ҳам ушбу диёрда турли соҳалар жадал равнақ топаётгани, айниқса, диний соҳада яхши натижаларга эришилаётганини эътироф этдилар. Хусусан, Иршод, ҳаж ва вақф ишлари вазири Нур Муҳаммад Сақиб жаноблари жорий йил март ойидаги Ўзбекистонга қилган ташрифи жуда катта таассурот қолдирганини мамнуният билан эсга олди.

Мезбонлар Балҳ вилоятида Имом Бухорий мадрасаси бунёд этилаётгани, Ўзбекистон – Афғонистон чегарасида барпо этилган “Термиз халқаро савдо маркази” эркин савдо зонаси ҳамда инсонпарварлик ёрдамлари учун Афғонистон халқи номидан Ўзбекистон раҳбарияти ва халқига миннатдорлик изҳор этдилар.

Сафар асносида мамлакатимиз томонидан барпо этилаётган Балҳ вилоятидаги Имом ал-Бухорий мадрасаси, Мозори Шариф шаҳрида жойлашган “Равзаи Шариф” масжид-мажмуаси, Кобул шаҳридаги “Пағмон қасри” мажмуаси кабиларни зиёрат қилинди. Шунингдек, Кобул шаҳрида жойлашган “Бобур” қадамжосида Қуръони карим тиловат қилиниб, буюк шоир, истеъдодли саркарда, бобурийлар сулоласи асосчиси, темурий шаҳзода Заҳириддин Муҳаммад Бобур руҳи шод этилди.

Ўзбекистон уламоларининг Афғонистон сафари икки мамлакат дин пешволари ҳамкорлик алоқаларини янги босқичга олиб чиққани билан аҳамиятли бўлди.

***

Shu yilning 23-26 oktyabr kunlari O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari boshchiligidagi delegatsiya Afg‘onistonda xizmat safarida bo‘ldi.

O‘zbekiston delegatsiyasi Afg‘oniston Bosh vaziri o‘rinbosari Abdulsalom Hanafiy, Irshod, haj va vaqf ishlari vaziri Nur Muhammad Saqib, Oliy ta’lim vaziri Neda Muhammad Nadim, Balh viloyati hokimi o‘rinbosari Abdulxodi Abu Idris va Kobul ulamolar kengashi raisi Muhammad Ruhoniy kabilar bilan muloqot o‘tkazdi.

Uchrashuvlarda tomonlar so‘nggi yillarda ikki davlat o‘rtasidagi aloqalar rivojlanib borayotgani, turli yo‘nalishlardagi hamkorlik munosabatlari, yaqin qo‘shnichilik va do‘stlik aloqalari mustahkamlanayotganini ta’kidladilar.

Xususan, Afg‘oniston tomoni davlatimiz rahbari bir necha bor dunyo hamjamiyatiga ushbu yurtda tinch va osuda hayot uchun taqdim etgan tashabbuslari o‘zining ijobiy samarasini berayotganini alohida qayd etdilar. Ayniqsa, O‘zbekistonning Afg‘oniston xalqiga va uning amaldagi hokimiyatiga ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish, tinchlik qaror topishi va dolzarb muammolarni hal etishdagi yordamlari yuqori baholandi.

O‘z navbatida Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari yurtimiz taraqqiyotining yangi davrida barcha sohalar qatori, diniy-ma’rifiy jabhada ham keng ko‘lamli o‘zgarishlar bo‘layotgani, xususan, yangi masjid-madrasalar, ochilayotgani, Qur’oni karim kurslari faoliyat yuritayotgani, Fatvo markazi ish boshlagani, haj va umra qiluvchilar soni oshayotgani va Islom sivilizatsiyasi markazi kabi yirik loyihalar ishga tushirilayotganini alohida qayd etdilar. O‘zbekiston ulamolarining Afg‘oniston diyoriga tarixiy tashrifi ham mana shunday yangilanishlarning uzviy davomi ekani e’tirof etildi.

Din peshvolari o‘zbek va afg‘on xalqlarini azal-azaldan yagona din, mushtarak maqsadlar birlashtirib turishini ifodalash barobarida ulamolar hamkorligini yo‘lga qo‘yish, ilmiy-tadqiqot, ta’lim-tarbiya, o‘zaro tajriba almashish, malaka oshirish va diniy-ma’rifiy yo‘nalishlarda aloqalarni joriy etish yuzasidan o‘zaro fikr almashdilar.

Afg‘onistonlik mutasaddilar O‘zbekiston zamini qadim-qadimdan ilm-ma’rifat taraqqiy etgan yurt ekani, dunyo tamadduniga hissa qo‘shgan Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Bahouddin Naqshband kabi buyuk mutafakkirlar yetishib chiqqanini e’tirof etish barobarida ayni kunlarda ham ushbu diyorda turli sohalar jadal ravnaq topayotgani, ayniqsa, diniy sohada yaxshi natijalarga erishilayotganini e’tirof etdilar. Xususan, Irshod, haj va vaqf ishlari vaziri Nur Muhammad Saqib janoblari joriy yil mart oyidagi O‘zbekistonga qilgan tashrifi juda katta taassurot qoldirganini mamnuniyat bilan esga oldi.

Mezbonlar Balh viloyatida Imom Buxoriy madrasasi bunyod etilayotgani, O‘zbekiston – Afg‘oniston chegarasida barpo etilgan “Termiz xalqaro savdo markazi” erkin savdo zonasi hamda insonparvarlik yordamlari uchun Afg‘oniston xalqi nomidan O‘zbekiston rahbariyati va xalqiga minnatdorlik izhor etdilar.

Safar asnosida mamlakatimiz tomonidan barpo etilayotgan Balh viloyatidagi Imom al-Buxoriy madrasasi, Mozori Sharif shahrida joylashgan “Ravzai Sharif” masjid-majmuasi, Kobul shahridagi “Pag‘mon qasri” majmuasi kabilarni ziyorat qilindi. Shuningdek, Kobul shahrida joylashgan “Bobur” qadamjosida Qur’oni karim tilovat qilinib, buyuk shoir, iste’dodli sarkarda, boburiylar sulolasi asoschisi, temuriy shahzoda Zahiriddin Muhammad Bobur ruhi shod etildi.

O‘zbekiston ulamolarining Afg‘oniston safari ikki mamlakat din peshvolari hamkorlik aloqalarini yangi bosqichga olib chiqqani bilan ahamiyatli bo‘ldi.

Мулоқотда томонлар сўнгги йилларда Ўзбекистон ва Афғонистон ўртасидаги алоқалар ривожланиб бораётгани, турли йўналишлардаги ҳамкорлик муносабатлари, яқин қўшничилик ва дўстлик алоқалари мустаҳкамланаётганини билдирдилар. Шунингдек, давлатимиз раҳбари бир неча бор дунё ҳамжамиятига Афғонистонда тинч ва осуда ҳаёт учун тақдим этган ташаббуслари ўзининг ижобий натижасини бераётганини алоҳида қайд этдилар.

Дин пешволари ўзбек ва афғон халқларини азал-азалдан муштарак мақсадлар бирлаштириб туришини ифодалаш баробарида уламолар ҳамкорлигини йўлга қўйиш, илмий-тадқиқот йўналишида алоқаларни жорий этиш юзасидан ўзаро фикр алмашдилар.

Меҳмонлар Ўзбекистон замини қадим-қадимдан илм-маърифат тараққий этган юрт экани, дунё тамаддунига ҳисса қўшган буюк мутафаккирлар етишиб чиққанини эътироф этиш баробарида айни кунларда ҳам ушбу диёрда турли соҳалар жадал равнақ топаётгани, айниқса, диний-маърифий йўналишда яхши натижаларга эришилаётганини юқори баҳолади.

Афғонистон делегацияси “Ҳазрати Имом” мажмуаси, Ислом цивилизацияси маркази ва Тошкент ислом институти ҳам бўлиб, пойтахтимиздаги “Исломобод” жоме масжидидаги таровеҳ намозида иштирок этди.

***

Shu yil 16 mart kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari Afg‘oniston Haj va vaqf ishlari vaziri Mavlaviy Nur Muhammad Saqib boshchiligidagi delegatsiyasini qabul qildilar.

Muloqotda tomonlar so‘nggi yillarda O‘zbekiston va Afg‘oniston o‘rtasidagi aloqalar rivojlanib borayotgani, turli yo‘nalishlardagi hamkorlik munosabatlari, yaqin qo‘shnichilik va do‘stlik aloqalari mustahkamlanayotganini bildirdilar. Shuningdek, davlatimiz rahbari bir necha bor dunyo hamjamiyatiga Afg‘onistonda tinch va osuda hayot uchun taqdim etgan tashabbuslari o‘zining ijobiy natijasini berayotganini alohida qayd etdilar.

Din peshvolari o‘zbek va afg‘on xalqlarini azal-azaldan mushtarak maqsadlar birlashtirib turishini ifodalash barobarida ulamolar hamkorligini yo‘lga qo‘yish, ilmiy-tadqiqot yo‘nalishida aloqalarni joriy etish yuzasidan o‘zaro fikr almashdilar.

Mehmonlar O‘zbekiston zamini qadim-qadimdan ilm-ma’rifat taraqqiy etgan yurt ekani, dunyo tamadduniga hissa qo‘shgan buyuk mutafakkirlar yetishib chiqqanini e’tirof etish barobarida ayni kunlarda ham ushbu diyorda turli sohalar jadal ravnaq topayotgani, ayniqsa, diniy-ma’rifiy yo‘nalishda yaxshi natijalarga erishilayotganini yuqori baholadi.

Afg‘oniston delegatsiyasi “Hazrati Imom” majmuasi, Islom sivilizatsiyasi markazi va Toshkent islom instituti ham bo‘lib, poytaxtimizdagi “Islomobod” jome masjididagi taroveh namozida ishtirok etdi.

Шу билан бир қаторда Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги бу ҳақда баёнот берди.

Баёнотга кўра, Афғонистоннинг ғарбий вилоятларида кўплаб инсонларнинг ҳалок бўлиши ва кенг кўламли вайронагарчиликларга олиб келган зилзила ҳақидаги хабар Ўзбекистонда чуқур қайғу билан қабул қилинди.

Зилзила қурбонларининг оила аъзоларига самимий ҳамдардлик билдирамиз, афғон халқининг қайғусига шерикмиз ва жабрланганларнинг тезроқ соғайиб кетишини тилаймиз.

Ўзбекистон томони Афғонистон ва унинг халқи билан бугунги оғир дамларда биргадир.

Муҳаммад Муҳсин Донеш, Афғонистон Ислом Республикаси Олий миллий ярашув кенгаши раиси маслаҳатчиси, Миллий бирдамлик партиясининг Шимолий ҳудудлар бўйича раҳбари:

Ҳазрати Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам “Олимлар пайғамбарларнинг ворисларидир”, деб марҳамат қилганлар. Мени мана шундай давра суҳбатига таклиф қилганларингиздан мамнунман. Биз Ўзбекистонга бегона эмас, балки иккинчи уйимизга келдик, деб ўйлаймиз. Дўстлигимиз бардавом бўлсин. Бугунги суҳбатим “Имом Термизийнинг мўътадил исломда тутган ўрни” мавзусида бўлади. Биз Имом Термизийдек зотлар ҳақида суҳбатлашишимиз денгиздан бир томчига ўхшайди. Икки давлат учун Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг жуда катта аҳамиятга эга. Ўзбекистон халқи қадим ва буюк маданиятнинг меросхўрлари, Фаробий, Имом Бухорий, Имом Термизий каби олимлар ҳамда Амир Темур, Заҳириддин Муҳаммад Бобур каби давлат арбобларининг давомчиларисизлар.

Мовароуннаҳрда кўплаб олимлар ўтган. Буларнинг қаторида Имом Бухорий ва Имом Мотуридий каби зотлар ҳам бор. Юқорида Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон Ишматбеков Имом Термизий ҳақида айтиб ўтди. Имом Термизий ким ва қаерда юрган, нечта устоз-шогирдлари бор, уни мазҳаби нима кабилар батафсил очиб бердилар.

Имом Термизийдек зотларнинг йўлини давом эттириш учун биз уламолар келажакда нима иш қилишимиз керак бўлади. Шу ҳақда ўйлашимиз керак. Мўътадил исломни ёйиш керак. Имом Термизийнинг асарлари мўътадил бўлган. Бизнинг вазифамиз Имом Термизийнинг йўлини давом эттириш. Имом Термизий фақат Мовароуннаҳрга тегишли эмас, балки бутун ислом оламининг порлоқ юлдузи бўлган.

Ислом тинчлик, сулҳ ва ўзгариш дини, лекин мутаассиб шахслар Ислом динини бузишга ҳаракат қилади. Баъзилар эса Ислом динини қўпорувчилик билан қўрқитадиган, дин деб айтишади. Биз Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламдан қолган, Имом Термизийдан қолган меросларни сақлашимиз ва давом эттиришимиз керак. Мўътадил Исломни ривожлантиришда бу анжуман яна бир босқич вазифасини ўтайди.

Сўзимнинг якунида, мен Афғонистон халқи, Балх ҳокимининг саломини етказаман. Ўзбекистонда 6 кун сафарда бўлдик. Биз ўзбек халқидан бизга қилган ҳурматларидан, меҳмондўстлигидан хурсандмиз. Муҳтарам Президент Шавкат Мирзиёевнинг Ўзбекистон ривожига, тинчликни сақлашга қилаётган ишларининг қадрига етиш керак. Биринчи Президент Ислом Каримов руҳига дуолар қиламан.

Маҳмуд Донешжу Муҳаммад Бунёд, Балх вилояти ҳаж ва вақф бошқармаси бошлиғи, Донешжу Балх вилояти уламолар кенгаши асосчиси:

– Абу Исо Муҳаммад ибн Исо ибн Савра ибн Мусо ибн Заҳҳоқ Суламий Зарийр Буғий Термизий 824 йили Термизда туғилган. Имом Термизий Шом ва Мисрга бормаган. Шу сабабли Шом ва Миср ровийларидан восита билан ҳадис ривоят қилган. Хуросон, Басра, Куфа ва Райга илмий сафар қилган.

Ул зотнинг сулосиёт, рубоиёт ва ашариёт каби асарлари ҳам бор. Имом Термизийнинг илмни олиш билан бирга уларга амал ҳам қилган. Имом Термизий устози Имом Бухорий вафот этганидан ва Аллоҳдан қўрққани учун йиғлаганидан кўзи кўр бўлиб қолган. Имом Термизийнинг “Сунан” асари фиқҳ билан боғлиқ. Фиқҳ масалаларида баҳс ҳам бўлади.

Имом Термизий “Сунан” асарида ҳадисларнинг охирида ўзининг фикрларини ҳам келтириб ўтган. Шунингдек Имом Термизий “Сунан” асарида омонотга амал қилган. Қайси устози “ахбарана”, қайси устози “ҳаддасана” деган бўлса, уларнинг бир-бирига аралаштирмасдан омонотга амал қилган. “Сунан”да 3956 та такрорланмайдиган ҳадис бор. Ақида илми султони Имом Мотуридий Самарқандда, Фиқҳ илми султони Қобулда, Ҳадис илми султонлари Термиз, Самарқад, Бухорода, Тасаввуф илми султони Мовлоно Балхий Балхда. Афғонистон ва Ўзбекистон ақида, ҳадис, тасаввуф илмларида пешқадам бўлган.

Шунингдек, бугунги мураккаб даврда мутаассиблик ва бузғунчиликка қарши Ўзбекистон ва Афғонистон уламолари ҳамкорликда ҳаракат қилишлари жуда ҳам муҳимдир.

Саид Муҳаммад Саид Муҳсин Ҳусайний, Афғонистон шимолий ҳудудлари шиа мазҳаби уламолари кенгаши раиси:

Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот марказининг Имом Термизий мероси ва соф ислом таълимотини тушунтиришда муҳим маскан ҳисобланади. Икки давлат олимлари ва илм толиблари ўртасида илмий ҳамкорликни йўлга қўйиш керак.

Агар Ўзбекистон, Афғонистон ва Тожикистон уламолари бирга ишламаса, оқибатда катта муоммалар келиб чиқади. Шу сабабли уламолар ёшларнинг саволларига жавоб бериши керак. Исломнинг мўътадил дин эканини, Исломда мажбурлаш йўқлигини кенг оммага тушунтириш ва кўрсата бера олиш даркор. Айниқса, бу борада энг хавфли иллат – мутаассиблик, биз уламолар бунга қарши курашишимиз керак.

Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази термизий алломалар ҳаёти ва меросини ўрганиш баробарида турли адашган гуруҳларга қарши ғоявий курашда асосий дорулфунун вазифасини бажаради, инша Аллоҳ.

Абдулваҳҳоб Абдулбосит Пайғомий, Афғонистон уламолари кенгаши аъзоси:

– Қобулда ҳар куни уруш-жанжал, афсуски ҳар куни қандайдир муаммо, олимлар ўлмоқда. Бу фақатгина Афғонистоннинг муаммоси эмас, балки бутун ислом уммати фожиаси. Бугун олдимизда турган энг катта ва муҳим масала олимларимиз якдиллик ва бирдамликда бирлашишидир. Олимлар бирлашмаса, бир-бирига кўмак бермаса, ислом оламида муаммолар пайдо бўлаверади.

Мана бир хафтаки, Ўзбекистондамиз, тинчлик ва омонликда ҳаётингиз бир маромда давом этмоқда. Ҳавасим келяпти. Олимлар тинч юртда эмин эркин илм билан машғул. Ўзбекистондаги мадрасалар, илмий тадқиқот марказлари, институтлар ва масжидларни зиёрат қилдик. Булар ўз-ўзидан бўлгани йўқ. Буларнинг ортида катта меҳнат ётибди. Бунинг учун Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевга чексиз ташаккур, у киши Ислом динига катта хизмат қилмоқда.

Уламолар бир бўлиб ишлайлик, ўшанда дунё тинч бўлади. Биз нима десак халқ рози бўлади. Халқ бизни ҳурмат қилади, танийди. Бу каби сафарларимиз кўп бўлиши керак. Биз бугун Ўзбекистонга сафар қилдик. Сизлар ҳам Афғонистонга ташриф буюринг. Бирдамлигимизни бутун дунё кўрсин.

Унда Афғонистон Ислом республикаси олий миллий ярашув кенгаши раиси маслаҳатчиси, Миллий бирдамлик партиясининг Шимолий ҳудудлар бўйича раҳбари Муҳаммад Муҳсин Донеш, Балх вилояти ҳаж ва вақф бошқармаси бошлиғи Маҳмуд Донешжу Муҳаммад Бунёд, Афғонистон шимолий ҳудудлари шиа мазҳаби уламолар кенгаши раиси Саид Муҳаммад Саид Муҳсин Ҳусайний, Афғонистон уламолар кенгаши аъзоси Абдулваҳҳоб Абдулбосит Пайғомий, юртимиздан Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон Ишматбеков, Диний идора раис ўринбосари Ўткир Ҳасанбоев, Халқаро алоқалар бўлими бошлиғи Акмалхон Шокиров, Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Шукурилло Умаров, шунингдек, Афғонистон фуқароларини ўқитиш таълим маркази ўқитувчи ва талабалари, ОАВ вакиллари қатнашди.

Тадбирни Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Шукурилло Умаров кириш сўзи билан очиб, Термизий уламоларининг меросини ўрганишда тадқиқот марказининг аҳамияти ҳақида маълумот берди.

Шундан сўнг Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси биринчи ўринбосари Ҳомиджон Ишматбеков сўзга чиқиб, икки мамлакат уламоларининг учрашуви қадим илмий анъананинг давоми эканини баён қилиб, “Имом Термизийнинг ҳадис илмига қўшган ҳиссаси” мавзуси маъруза қилдилар.
Кейин Муҳаммад Муҳсин Донеш сўзга олиб, муҳаддис олим Имом Термизийни нафақат ўзбек халқи, балки бутун башарият ифтихоридир” дея таърифлаб, Термизий уламоларининг ислом тамаддумига қўшган улкан ҳиссаси асрлар давомида дунё халқлари учун маънавий озуқа бўлиб, турли диний ихтилофлар юзага чиқишининг олдини олаётганини алоҳида қайд этди.

Шунингдек, Балх вилояти ҳаж ва вақф бошқармаси бошлиғи Маҳмуд Донешжу Муҳаммад Бунёд Имом Термизийнинг ҳадис илми ривожига қўшган ҳиссаси, олимнинг устоз ва шогирдлари ҳақидаги ноёб маълумотлар билан ўртоқлашди. У тарихдан Термиз шаҳрининг ислом тамаддунида кўприк вазифасини бажарганини, ушбу анъанани тиклаш йўлида ташкил этилган Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази ва Имом Термизий номидаги ўрта махсус ислом билим юртининг фаолиятини юқори баҳолади.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг ўринбосари Ўткир Ҳасанбоев сўзга чиқиб, “Имом Термизий меросининг мазмун-моҳиятини очиб бериш, унинг тарбиявий аҳамиятини кенг ёйиш ҳамда халқларимиз, айниқса, ёш авлодни ёт ғоялардан ҳимоя қилиш, миллатараро тотувлик, яхши қўни-қўшничилик фазилатларини тушунтириш каби масалалар бугунги куннинг энг устувор вазифалари бўлаётгани, келгусида ўзаро ҳамкорлик алоқаларини янада мустаҳкамлаш, диний-маърифий мавзуларга бағишланган мулоқотларни кўпайтириш, Ислом динининг “Жаҳолатга қарши маърифат” ғояларини кенг тарғиб этиш зарурдирлигини таъкидлади.

Тадбирда Ўзбекистон ва Афғонистон уламоларининг ўзаро илмий ҳамкорликни йўлга қўйиш масалалари муҳокама қилинди.

Шунингдек, унда Термиздаги Афғонистон фуқароларини ўқитиш таълим маркази талабалари ҳам сўзга чиқиб, таълим олишлари учун қилинган имконият ва шароитлар ҳақида гапириб беришди.

Давра суҳбати якунида Афғонистон ва Ўзбекистон диний соҳа вакиллари ўзаро эсдалик совғалар улашишди.

Тадбир доирасида Афғонистон Ислом Республикаси Олий миллий ярашув кенгаши раиси маслаҳатчиси, Миллий бирдамлик партиясининг Шимолий ҳудудлар бўйича раҳбари Муҳаммад Муҳсин Донеш, Балх вилояти ҳаж ва вақф бошқармаси бошлиғи Маҳмуд Донешжу Муҳаммад Бунёд, Афғонистон шимолий ҳудудлари шиа мазҳаби уламолар кенгаши раиси Саид Муҳаммад Саид Муҳсин Ҳусайний, Афғонистон уламолар кенгаши аъзоси Абдулваҳҳоб Абдулбосит Пайғомий, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон Ишматбеков, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг ўринбосари Ўткирбек Ҳасанбоев  Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Шукурулло Умаров, оммавий ахборот воситалари ва бошқалар иштирок этишмоқда.

Даставвал, мартабали меҳмонлар Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази ва Имом Термизий ўрта-махсус таълим муассасаси фаолияти, яратилган имкониятлар билан яқиндан танишишди.

Анжуманни ўтказишдан асосий мақсад аждодларимизнинг маънавий меросини чуқур ўрганиш асосида ёшларда соғлом дунёқарашни кучайтириш, уларни азалий қадриятларга садоқат руҳида тарбиялаш, ислом дини равнақи ҳамда Ислом цивилизацияси ривожига беназир ҳисса қўшган Муҳаммад Ҳаким Термизий, Имом Термизий, Бурҳониддин Муҳаққиқ Термизий, Варроқ Термизий ва бошқа термизийларнинг оламшумул аҳамиятга молик диний-маънавий меросини ўрганишга бағишланган бугунги тадқиқотлар натижаларини умумлаштириш ҳамда уларнинг навбатдаги босқичида долзарблик касб этаётган вазифаларни белгилаб олишдан иборат.

Айни дамда марказнинг кичик мажлислар залида учрашув давом этмоқда.

Kun.uz мухбирининг хабар беришича, Ўзбекистоннинг 24 нафар фуқароси Афғонистондан олиб чиқилди. Эвакуация қилинганларнинг 19 нафарини болалар ташкил этади. Уларнинг 4 нафари етим.

«Президентимиз ташаббуси билан бошлаб берилган ва бугун ўтказилаётган «Меҳр-4» операциясига кўра юртимиздан қайсидир сабабларга ёки ботил ғояларга алданиб чиқиб кетган фуқароларимиз қайтарилмоқда. Бугун уларнинг кўзларидаги севинч, ватан соғинчи кўрсатиб турибдики, юртимизда ўтказилаётган ислоҳотлар туфайли тинчлик-тотувлик, инсон ҳақ-ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича жуда катта ишлар амалга оширилмоқда.

«Меҳр» операцияси давомида олиб келинган фуқароларимиз юртимизда инсон қадр-қийматини юксак даражага кўтариш бўйича олиб борилаётган ишларни билишлари ва қалбан ҳис қилишлари керак. Энди давлатимиз томонидан кўрсатилаётган меҳр-мурувват, афвга нисбатан улар ўзларига билдирилаётган ишончни оқлашлари керак бўлади», — дейди Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори, халқаро ҳадисшунослик фанлари доктори Шукурулло Умаров.

Қайд этиб ўтиш жоизки, 2017 йилдан 2020 йилгача Афғонистон махсус хизматлари билан ҳамкорликда 86 нафар фуқаро Ўзбекистонга олиб келинган.

Афғонистон томонидан Ҳайратон комиссари Нуриддин Рауфий бу хайрли ишлар ҳар икки давлат раҳбарларининг сиёсий иродаси ўлароқ амалга оширилаётганини таъкидлаб ўтди.

Афғонистондан бугунгача олиб чиқилган фуқароларнинг 23 нафари эркак, 16 нафари аёл, яна 47 нафари болалар бўлган.