Президентимиз ташаббуси билан юртимиз бўйлаб ўтказилаётган “Маҳалла ободлиги ва меҳр-саховат ойлиги” доирасида туманнинг Қирқволида маҳалласи ҳамда Мирзаобод қабристонида ободонлаштириш ишлари билан танишилди. Шунингдек, аҳоли ўртасида миллий қадриятлар, бағрикенглик, меҳр-оқибат ва эзгулик ғояларини кенг тарғиб қилишга қаратилган маънавий-маърифий суҳбатлар ташкил этилди.

Тадбир давомида туманнинг 16 та маҳалла фуқаролар йиғинида истиқомат қилувчи 55 та эҳтиёжманд оилага хайрия ёрдамлари топширилди.

Фарғона вилояти вакиллиги Матбуот хизмати

***

Farg‘ona viloyati Bag‘dod tumanida “Ezgulik va ma’rifat targ‘ibotchilari” shiori ostida o‘tkazilgan sayyor ma’naviy-ma’rifiy tadbir doirasida mahallalar obodligi, qabristonlarni ozoda saqlash hamda ehtiyojmand oilalarni qo‘llab-quvvatlashga alohida e’tibor qaratildi. Ulamolar kengashi murojaati yetkazildi.

Prezidentimiz tashabbusi bilan yurtimiz bo‘ylab o‘tkazilayotgan “Mahalla obodligi va mehr-saxovat oyligi” doirasida tumanning Qirqvolida mahallasi hamda Mirzaobod qabristonida obodonlashtirish ishlari bilan tanishildi. Shuningdek, aholi o‘rtasida milliy qadriyatlar, bag‘rikenglik, mehr-oqibat va ezgulik g‘oyalarini keng targ‘ib qilishga qaratilgan ma’naviy-ma’rifiy suhbatlar tashkil etildi.

Tadbir davomida tumanning 16 ta mahalla fuqarolar yig‘inida istiqomat qiluvchi 55 ta ehtiyojmand oilaga xayriya yordamlari topshirildi.

Farg‘ona viloyati vakilligi Matbuot xizmati

Таъкидланганидек, бугунги кунда давлатимиз ва халқимиз хизмати, миллат ҳамда дин ривожи йўлида сидқидилдан бел боғлаган ёшларга эътибор қаратиш, уларнинг илмий ҳамда амалий салоҳиятини қўллаб-қувватлаш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади.

Музаффар Камилов ўз нутқида институт битирувчиларининг кўрсаткичлари, уларнинг бир қанча йўналишларда ижоза ва халқаро тил сертификатларига эга экани ҳамда пухта илмий ва тизимли йўналиш шакллантирганини алоҳида эътироф этди.

Диний-маърифий соҳада узвий ва узлуксиз таълим тизимини йўлга қўйиш – мадрасалардан бошлаб олий институтлар, бакалавриат, магистратура ва келгусида докторантура босқичларини қамраб олиш йўлидаги саъй-ҳаракатлар улкан натижалар бераётгани таъкидланди.

Тошкент ислом институти кўп йиллар давомида давлат ва жамоат ташкилотларида, диний соҳанинг энг масъулиятли ва ҳассос йўналишларида хизмат қилаётган етук кадрларни етиштириб берган бўлса, бугунги магистратура босқичи сифат кўрсаткичларини янги босқичга олиб чиқади. Битирувчилар олдига фақатгина республика миқёсида эмас, балки халқаро майдонда ҳам Имом Бухорий ва Имом Термизий квали улуғ алломалар юртининг илмий салоҳиятини намоён этиш вазифаси қўйилди.

Тадбирда магистратурани муваффақиятли тамомлаган хотин-қизлар вакилларининг илмий ишлари ва эришган натижалари алоҳида эътироф этилди. Жамиятда салоҳиятли ва малакали олималарга бўлган эҳтиёжни қондириш, хотин-қизларга диний-маърифий билим ва таълимни етказиш борасидаги имкониятларни янада кенгайтириш зарурлиги кўрсатиб ўтилди.

Шунингдек, битирувчиларнинг илмий изланишларини тўхтатмасликлари учун Ўзбекистон халқаро ислом академиясида мақсадли докторантура ўринларини ташкил этиш ва кейинги босқичларда уларнинг илмий салоҳиятини оширишга кўмаклашиш режалари билдирилди.

Музаффар Камилов ушбу билим даргоҳида хизмат қилган, эл-юрт ва дин ривожига беқиёс ҳисса қўшган марҳум муфтийлар ҳамда уламолар – Эшон Бобохон ҳазратлари, Зиёвуддинхон қори, Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф, Усмонхон Алимов ва бошқа фидоий устозларнинг хизматларини ёдга олиб, уларнинг ҳақларига дуолар қилди. Бугунги кунда ушбу улуғвор ва масъулиятли йўлни муносиб давом эттираётган Ўзбекистон мусулмонлари идораси раҳбарияти ҳамда устозларга куч-қувват ва муваффақиятлар тиланди. Магистрларга Президент маслаҳатчиси Музаффар Комилов давлатимиз раҳбарининг 20 миллион сўмдан пул мукофоти сертификатларини тантанали равишда топширди.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари сўзга чиқиб қуйидаги фикрларни билдирди:

“Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 2023 йил 22 июнь куни Сурхондарё вилояти сайловчилари билан учрашувда диний таълим муассасалари салоҳиятини янада ошириш мақсадида Тошкент ислом институтида 2024 йилдан магистратура, 2025 йилдан эса докторантура босқичларида олий малакали кадрлар тайёрлаш тизимини йўлга қўйиш ташаббусини илгари сурган эди.

Мазкур ташаббус ижроси доирасида Тошкент ислом институтида “Теология (Ислом илоҳиёти, фалсафаси ва мотуридийлик таълимоти)” ҳамда “Теология (Ҳадис илмлари)” мутахассисликлари бўйича 1 ва 2-босқичларда жами 20 нафар магистрант таҳсил олмоқда.

2026 йил 11 июнь куни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти тарихида илк бор магистрантларнинг магистрлик диссертациялари ҳимояси бўлиб ўтди. Мазкур муҳим воқеа мамлакатимизда диний-маърифий соҳани янги босқичга олиб чиқиш, бой илмий-маънавий меросимизни чуқур ўрганиш ҳамда соҳа учун юқори малакали илмий кадрлар тайёрлаш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларнинг амалий натижасидир.

Тошкент ислом институти магистрлик диссертациялари ҳимояси мамлакатимиз диний таълим тизими ривожидаги муҳим босқич бўлиб, мазкур жараён келгусида юқори малакали, замонавий билим ва кўникмаларга эга илмий-педагог кадрларни тайёрлашга хизмат қилади”.

Институтнинг илк 10 нафар магистранти ўқиш давомида илмий фаолиятда фаол иштирок этиб, диссертация мавзулари доирасида жами 52 та илмий мақола ва тезис нашр эттирдилар. Жумладан, 28 таси илмий журналларда, 9 таси илмий тўпламларда ва 12 таси республика ҳамда халқаро анжуман материалларида чоп этилди.

2-курс магистрантларининг ўртача ўзлаштириш кўрсаткичи 90%дан юқори бўлди. Энг юқори натижани 96+ балл билан Исмоилжон Иброҳимов, кейинги ўринларни эса 95+ балл билан Мухлиса Нарзуллаева ва Муҳаммад Аъло Мадраҳимов эгаллади.

Магистрантларнинг 8 нафари араб тили бўйича халқаро ва миллий сертификатларга эга. Жалолиддин Мамасолиев, Нурмуҳаммад Шайдуллаев ва Исмоилжон Иброҳимов Ат-Танал C1 даражасини, яна 5 нафар талаба CEFR ва Ат-Танал тизимида B2 даражасини қўлга киритган. Шунингдек, талабалар мутахассислик фанлари доирасида жами 53 та “ижоза”»га эга. Бу бўйича Исмоилжон Иброҳимов мутлоқ етакчи бўлиб, унинг шахсий ижозалари сони 18 тани ташкил этади.

Гулчеҳра Сиддиқова 2006 йилда ўтказилган 16-Республика қорилар мусобақасида мураттаб қориялар йўналиши бўйича аёл-қизлар ўртасида мутлақ 1-ўринни, 2009 йилдаги 20-Республика қорилар мусобақасида эса мужаввид қориялар йўналишида 2-ўринни эгаллаган. Иқболжон Қамбаров ва Ҳусниддин Ҳасанов Фиқҳ ҳамда Ақоид фан ойликларида мақола ёзиш бўйича совриндор бўлишган. Жалолиддин Мамасолиев шариат стандартлари бўйича нуфузли CPSS малака сертификатига эга.

Магистрантлар ўқув режасига мувофиқ 2026 йил 26 январдан Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот марказида, 24 февралдан эса Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида илмий амалиёт ўтаб, манбашунослик ва ноёб қўлёзмалар билан ишлаш кўникмаларини мустаҳкамладилар.

Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари ўз нутқларида Тошкент ислом институти магистратура таълим босқичини илк битирувчилар муваффақиятли тамомлагани улкан тарихий воқеа бўлгани, Юртбошимизнинг ташаббуси билан уламоларимиз ва мўмин-мусулмон халқимизнинг ана шундай орзу-умидлари, ихлос билан қилган дуолари ижобат бўлганини алоҳида таъкидладилар.

Маросим давомида Муфтий ҳазратлари ҳар бир битирувчини самимий табриклаш баробарида магистрлик дипломларини тантанали равишда топширдилар.

Шундан сўнг Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари Ўзбекистон мусулмонлари идораси тизимида меҳнат фаолиятини бошлаётган магистрларнинг ойлик иш ҳақига 20 фоиз миқдорида устама ҳақ тўлаб берилишини эълон қилдилар.

Бундай рағбат ва имтиёзлар диний-маърифий соҳада юқори малакали, замонавий билимларга эга илмий-педагог кадрлар авлодини шакллантиришга хизмат қилади.

***

Toshkent islom institutida magistratura bosqichi bitiruvchilarining xatmonasiga bag‘ishlangan tantanali va tarixiy tadbir bo‘lib o‘tdi.
Tadbir avvalida Muzaffar Kamilov O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning xatmona munosabati bilan barcha bitiruvchilar hamda yoshlarga yo‘llagan alohida salomi va samimiy qutlovlarini yetkazdi.

Ta’kidlanganidek, bugungi kunda davlatimiz va xalqimiz xizmati, millat hamda din rivoji yo‘lida sidqidildan bel bog‘lagan yoshlarga e’tibor qaratish, ularning ilmiy hamda amaliy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.

Muzaffar Kamilov o‘z nutqida institut bitiruvchilarining ko‘rsatkichlari, ularning bir qancha yo‘nalishlarda ijoza va xalqaro til sertifikatlariga ega ekani hamda puxta ilmiy va tizimli yo‘nalish shakllantirganini alohida e’tirof etdi.

Diniy-ma’rifiy sohada uzviy va uzluksiz ta’lim tizimini yo‘lga qo‘yish – madrasalardan boshlab oliy institutlar, bakalavriat, magistratura va kelgusida doktorantura bosqichlarini qamrab olish yo‘lidagi sa’y-harakatlar ulkan natijalar berayotgani ta’kidlandi.

Toshkent islom instituti ko‘p yillar davomida davlat va jamoat tashkilotlarida, diniy sohaning eng mas’uliyatli va hassos yo‘nalishlarida xizmat qilayotgan yetuk kadrlarni yetishtirib bergan bo‘lsa, bugungi magistratura bosqichi sifat ko‘rsatkichlarini yangi bosqichga olib chiqadi. Bitiruvchilar oldiga faqatgina respublika miqyosida emas, balki xalqaro maydonda ham Imom Buxoriy va Imom Termiziy kvali ulug‘ allomalar yurtining ilmiy salohiyatini namoyon etish vazifasi qo‘yildi.

Tadbirda magistraturani muvaffaqiyatli tamomlagan xotin-qizlar vakillarining ilmiy ishlari va erishgan natijalari alohida e’tirof etildi. Jamiyatda salohiyatli va malakali olimalarga bo‘lgan ehtiyojni qondirish, xotin-qizlarga diniy-ma’rifiy bilim va ta’limni yetkazish borasidagi imkoniyatlarni yanada kengaytirish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.

Shuningdek, bitiruvchilarning ilmiy izlanishlarini to‘xtatmasliklari uchun O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasida maqsadli doktorantura o‘rinlarini tashkil etish va keyingi bosqichlarda ularning ilmiy salohiyatini oshirishga ko‘maklashish rejalari bildirildi.

Muzaffar Kamilov ushbu bilim dargohida xizmat qilgan, el-yurt va din rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan marhum muftiylar hamda ulamolar – Eshon Boboxon hazratlari, Ziyovuddinxon qori, Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, Usmonxon Alimov va boshqa fidoiy ustozlarning xizmatlarini yodga olib, ularning haqlariga duolar qildi. Bugungi kunda ushbu ulug‘vor va mas’uliyatli yo‘lni munosib davom ettirayotgan O‘zbekiston musulmonlari idorasi rahbariyati hamda ustozlarga kuch-quvvat va muvaffaqiyatlar tilandi. Magistrlarga Prezident maslahatchisi Muzaffar Komilov davlatimiz rahbarining 20 million so‘mdan pul mukofoti sertifikatlarini tantanali ravishda topshirdi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari so‘zga chiqib quyidagi fikrlarni bildirdi:

“O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2023 yil 22 iyun kuni Surxondaryo viloyati saylovchilari bilan uchrashuvda diniy ta’lim muassasalari salohiyatini yanada oshirish maqsadida Toshkent islom institutida 2024 yildan magistratura, 2025 yildan esa doktorantura bosqichlarida oliy malakali kadrlar tayyorlash tizimini yo‘lga qo‘yish tashabbusini ilgari surgan edi.

Mazkur tashabbus ijrosi doirasida Toshkent islom institutida “Teologiya (Islom ilohiyoti, falsafasi va moturidiylik ta’limoti)” hamda “Teologiya (Hadis ilmlari)” mutaxassisliklari bo‘yicha 1 va 2-bosqichlarda jami 20 nafar magistrant tahsil olmoqda.

2026 yil 11 iyun kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti tarixida ilk bor magistrantlarning magistrlik dissertatsiyalari himoyasi bo‘lib o‘tdi. Mazkur muhim voqea mamlakatimizda diniy-ma’rifiy sohani yangi bosqichga olib chiqish, boy ilmiy-ma’naviy merosimizni chuqur o‘rganish hamda soha uchun yuqori malakali ilmiy kadrlar tayyorlash borasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarning amaliy natijasidir.

Toshkent islom instituti magistrlik dissertatsiyalari himoyasi mamlakatimiz diniy ta’lim tizimi rivojidagi muhim bosqich bo‘lib, mazkur jarayon kelgusida yuqori malakali, zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega ilmiy-pedagog kadrlarni tayyorlashga xizmat qiladi”.

Institutning ilk 10 nafar magistranti o‘qish davomida ilmiy faoliyatda faol ishtirok etib, dissertatsiya mavzulari doirasida jami 52 ta ilmiy maqola va tezis nashr ettirdilar. Jumladan, 28 tasi ilmiy jurnallarda, 9 tasi ilmiy to‘plamlarda va 12 tasi respublika hamda xalqaro anjuman materiallarida chop etildi.

2-kurs magistrantlarining o‘rtacha o‘zlashtirish ko‘rsatkichi 90%dan yuqori bo‘ldi. Eng yuqori natijani 96+ ball bilan Ismoiljon Ibrohimov, keyingi o‘rinlarni esa 95+ ball bilan Muxlisa Narzullayeva va Muhammad A’lo Madrahimov egalladi.

Magistrantlarning 8 nafari arab tili bo‘yicha xalqaro va milliy sertifikatlarga ega. Jaloliddin Mamasoliyev, Nurmuhammad Shaydullayev va Ismoiljon Ibrohimov At-Tanal C1 darajasini, yana 5 nafar talaba CEFR va At-Tanal tizimida B2 darajasini qo‘lga kiritgan. Shuningdek, talabalar mutaxassislik fanlari doirasida jami 53 ta “ijoza”»ga ega. Bu bo‘yicha Ismoiljon Ibrohimov mutloq yetakchi bo‘lib, uning shaxsiy ijozalari soni 18 tani tashkil etadi.

Gulchehra Siddiqova 2006 yilda o‘tkazilgan 16-Respublika qorilar musobaqasida murattab qoriyalar yo‘nalishi bo‘yicha ayol-qizlar o‘rtasida mutlaq 1-o‘rinni, 2009 yildagi 20-Respublika qorilar musobaqasida esa mujavvid qoriyalar yo‘nalishida 2-o‘rinni egallagan. Iqboljon Qambarov va Husniddin Hasanov Fiqh hamda Aqoid fan oyliklarida maqola yozish bo‘yicha sovrindor bo‘lishgan. Jaloliddin Mamasoliyev shariat standartlari bo‘yicha nufuzli CPSS malaka sertifikatiga ega.

Magistrantlar o‘quv rejasiga muvofiq 2026 yil 26 yanvardan Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida, 24 fevraldan esa O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida ilmiy amaliyot o‘tab, manbashunoslik va noyob qo‘lyozmalar bilan ishlash ko‘nikmalarini mustahkamladilar.

Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari o‘z nutqlarida Toshkent islom instituti magistratura ta’lim bosqichini ilk bitiruvchilar muvaffaqiyatli tamomlagani ulkan tarixiy voqea bo‘lgani, Yurtboshimizning tashabbusi bilan ulamolarimiz va mo‘min-musulmon xalqimizning ana shunday orzu-umidlari, ixlos bilan qilgan duolari ijobat bo‘lganini alohida ta’kidladilar.

Marosim davomida Muftiy hazratlari har bir bitiruvchini samimiy tabriklash barobarida magistrlik diplomlarini tantanali ravishda topshirdilar.

Shundan so‘ng Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari O‘zbekiston musulmonlari idorasi tizimida mehnat faoliyatini boshlayotgan magistrlarning oylik ish haqiga 20 foiz miqdorida ustama haq to‘lab berilishini e’lon qildilar.

Bunday rag‘bat va imtiyozlar diniy-ma’rifiy sohada yuqori malakali, zamonaviy bilimlarga ega ilmiy-pedagog kadrlar avlodini shakllantirishga xizmat qiladi.

Тадбирда Ўзбекистон Республикаси Президентининг диний-маърифий масалалар бўйича маслаҳатчиси Музаффар Комилов, Дин ишлари бўйича қўмитаси раиси Содиқжон Тошбоев, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари, вазирликлар, идоралар вакиллари, таниқли уламо ва имом-хатиблар, ўқитувчи ва талабалар, соҳа фахрийлари ҳамда ОАВ вакиллари иштирок этди.

Сўзга чиққан нотиқлар кейинги йилларда муҳтарам Президентимизнинг ташаббуслари билан диний-маърифий соҳада олиб борилаётган изчил ислоҳотлар натижасида диний таълим ва илмий-тадқиқот йўналишида мисли кўрилмаган тарихий натижаларга эришилгани алоҳида эътироф этилди.

Шунингдек, битирувчи магистрантлар юртимиз ва хорижий нашрларда 52 та илмий мақола нашр эттиргани, “Саҳиҳи Бухорий”, “Сунани Термизий”, «Тафсири Насафий», «Ҳидоя», «Ақоиди Насафий» каби мўътабар манбалар бўйича 53 та илмий ижозат шаҳодатномаси олгани, барчасининг умумий ўзлаштириш кўрсаткичи 90% дан юқори бўлгани, тил бўйича маҳаллий ва халқаро сертификатлар билан бирга рақамли технологиялар, 3D моделлаштириш ва халқаро Ислом молияси ҳужжати (CPSS) соҳиби эканлари юқори баҳоланди.

Мана шундай юксак натижаларни қўлга киритган битирувчи магистрларга Президент маслаҳатчиси Музаффар Комилов Давлатимиз Раҳбарининг 20 миллион сўмдан пул мукофоти сертификатларини тантанали равишда топширди.

***

Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining ilk magistrantlariga diplom topshirish tantanali marosimi bo‘lib o‘tdi.

Tadbirda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining diniy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha maslahatchisi Muzaffar Komilov, Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi raisi Sodiqjon Toshboyev, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, vazirliklar, idoralar vakillari, taniqli ulamo va imom-xatiblar, o‘qituvchi va talabalar, soha faxriylari hamda OAV vakillari ishtirok etdi.

So‘zga chiqqan notiqlar keyingi yillarda muhtaram Prezidentimizning tashabbuslari bilan diniy-ma’rifiy sohada olib borilayotgan izchil islohotlar natijasida diniy ta’lim va ilmiy-tadqiqot yo‘nalishida misli ko‘rilmagan tarixiy natijalarga erishilgani alohida e’tirof etildi.

Shuningdek, bitiruvchi magistrantlar yurtimiz va xorijiy nashrlarda 52 ta ilmiy maqola nashr ettirgani, “Sahihi Buxoriy”, “Sunani Termiziy”, «Tafsiri Nasafiy», «Hidoya», «Aqoidi Nasafiy» kabi mo‘tabar manbalar bo‘yicha 53 ta ilmiy ijozat shahodatnomasi olgani, barchasining umumiy o‘zlashtirish ko‘rsatkichi 90% dan yuqori bo‘lgani, til bo‘yicha mahalliy va xalqaro sertifikatlar bilan birga raqamli texnologiyalar, 3D modellashtirish va xalqaro Islom moliyasi hujjati (CPSS) sohibi ekanlari yuqori baholandi.

Mana shunday yuksak natijalarni qo‘lga kiritgan bitiruvchi magistrlarga Prezident maslahatchisi Muzaffar Komilov Davlatimiz Rahbarining 20 million so‘mdan pul mukofoti sertifikatlarini tantanali ravishda topshirdi.

Бу ҳақда мазкур академия бош котиби профессор Қутб Мустафо Санодан табрик мактуби олинди.

Бу қувончли воқеа Янги Ўзбекистонда Давлатимиз Раҳбари ташаббуслари билан амалга оширилаётган диний-маърифий соҳадаги ислоҳотларнинг халқаро даражадаги юксак эътирофи бўлиб, Муфтий ҳазратларининг дин ривожи, уммат саодати ва халқлар ҳамжиҳатлиги йўлидаги хизматларига берилган юқори баҳодир.

Ушбу халқаро академия Муфтий ҳазратлари аъзо бўлган саккизинчи халқаро ташкилот бўлиб, бундан аввал Туркий давлатлар муфтийлари кенгаши (2021 й.), Абу Даби тинчлик форуми (БАА, 2023 й.), Халқаро мусулмон уламолари кенгаши (Қатар, 2023 й.), Мусулмон донишмандлар кенгаши (БАА, 2024 й.), Исломий фиқҳ академияси (Саудия Арабистони, 2024 й.), Ислом олами уюшмаси (Саудия Арабистони, 2024 й.) ва Саудия Арабистони Подшоҳи Салмон ибн Абдулазиз Ол Сауд номидаги Ҳадиси шариф академияси (Саудия Арабистони, 2026 й.) аъзолигига қабул қилинган эдилар.

Маълумот ўрнида айтиш мумкинки, Халқаро ислом фиқҳи академияси (арабча: مجمع الفقه الإسلامي الدولي, инглизча: International Islamic Fiqh Academy – IIFA) — ислом оламидаги энг нуфузли ва давлатлараро мақомга эга бўлган халқаро илмий-фиқҳий ташкилот ҳисобланади.

Академия Ислом ҳамкорлик ташкилоти (ИҲТ – OIC) ҳузуридаги олий илмий орган ҳисобланади. У 1981 йилда Макка шаҳрида ташкил этилган бўлиб, қароргоҳи Жидда шаҳрида жойлашган. Мазкур академияга профессор Қутб Мустафо Сано раҳбарлик қилади. Унинг асосий мақсадлари замонавий масалаларга фатво бериш, баёнотлар эълон қилиш, маънавий меросни асраш, тадқиқ этиш, Ислом уммати бирлигини таъминлаш ва мўътадилликни тарғиб этиш кабилардир.

Ташкилотга аъзо бўлган 57 та давлатнинг энг кўзга кўринган олимлари, фақиҳлари ва муфтийлари академия аъзоси бўлади. Академия мунтазам равишда халқаро анжуманлар ва йиғилишлар ўтказади. Ҳар бир долзарб масала юзасидан дунё уламоларининг маърузалари, илмий тадқиқотлари ва хулосалари тингланади. Қабул қилинган қарорлар тўплами мусулмон дунёсидаги ишончли манбалардан бири саналади.

Аллоҳ таолодан муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларига Халқаро ислом фиқҳи академиясидаги фаолиятларида куч-қувват ва муваффақиятлар тилаймиз.

***

O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari musulmon olamidagi eng nufuzli va davlatlararo maqomga ega bo‘lgan eng yirik ilmiy-fiqhiy tashkilot – Xalqaro islom fiqhi akademiyasiga a’zo bo‘ldilar.

Bu haqda mazkur akademiya bosh kotibi professor Qutb Mustafo Sanodan tabrik maktubi olindi.

Bu quvonchli voqea Yangi O‘zbekistonda Davlatimiz Rahbari tashabbuslari bilan amalga oshirilayotgan diniy-ma’rifiy sohadagi islohotlarning xalqaro darajadagi yuksak e’tirofi bo‘lib, Muftiy hazratlarining din rivoji, ummat saodati va xalqlar hamjihatligi yo‘lidagi xizmatlariga berilgan yuqori bahodir.

Ushbu xalqaro akademiya Muftiy hazratlari a’zo bo‘lgan sakkizinchi xalqaro tashkilot bo‘lib, bundan avval Turkiy davlatlar muftiylari kengashi (2021 y.), Abu Dabi tinchlik forumi (BAA, 2023 y.), Xalqaro musulmon ulamolari kengashi (Qatar, 2023 y.), Musulmon donishmandlar kengashi (BAA, 2024 y.), Islomiy fiqh akademiyasi (Saudiya Arabistoni, 2024 y.), Islom olami uyushmasi (Saudiya Arabistoni, 2024 y.) va Saudiya Arabistoni Podshohi Salmon ibn Abdulaziz Ol Saud nomidagi Hadisi sharif akademiyasi (Saudiya Arabistoni, 2026 y.) a’zoligiga qabul qilingan edilar.

Ma’lumot o‘rnida aytish mumkinki, Xalqaro islom fiqhi akademiyasi (arabcha: مجمع الفقه الإسلامي الدولي, inglizcha: International Islamic Fiqh Academy – IIFA) — islom olamidagi eng nufuzli va davlatlararo maqomga ega bo‘lgan xalqaro ilmiy-fiqhiy tashkilot hisoblanadi.

Akademiya Islom hamkorlik tashkiloti (IHT – OIC) huzuridagi oliy ilmiy organ hisoblanadi. U 1981 yilda Makka shahrida tashkil etilgan bo‘lib, qarorgohi Jidda shahrida joylashgan. Mazkur akademiyaga professor Qutb Mustafo Sano rahbarlik qiladi. Uning asosiy maqsadlari zamonaviy masalalarga fatvo berish, bayonotlar e’lon qilish, ma’naviy merosni asrash, tadqiq etish, Islom ummati birligini ta’minlash va mo‘tadillikni targ‘ib etish kabilardir.

Tashkilotga a’zo bo‘lgan 57 ta davlatning eng ko‘zga ko‘ringan olimlari, faqihlari va muftiylari akademiya a’zosi bo‘ladi. Akademiya muntazam ravishda xalqaro anjumanlar va yig‘ilishlar o‘tkazadi. Har bir dolzarb masala yuzasidan dunyo ulamolarining ma’ruzalari, ilmiy tadqiqotlari va xulosalari tinglanadi. Qabul qilingan qarorlar to‘plami musulmon dunyosidagi ishonchli manbalardan biri sanaladi.

Alloh taolodan muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlariga Xalqaro islom fiqhi akademiyasidagi faoliyatlarida kuch-quvvat va muvaffaqiyatlar tilaymiz.

Қуйида хорижий ОАВ ва расмий платформаларнинг айримларининг қисқача шарҳини тақдим этамиз:

Саудия Арабистони манбалари («Haramain Archive»): Саудия Арабистони “Масжид ал-Ҳаром” бош имоми шайх Солиҳ ибн Ҳумайднинг Ўзбекистонга ташрифи, Имом Бухорий мақбарасини зиёрат қилгани ва халқаро анжумандаги иштироки кенг ёритилди. Ташриф давомида юксак одоб ва соф эътиқод намунасини кўрсатган шайх ҳадис илмининг султони бўлмиш буюк аждодимиз меросига юксак эҳтиром билдирди. У «Ал-Жомеʼ ас-Саҳиҳ» муаллифининг ҳаёти ёшлар учун илм ва собит ирода намунаси эканини ҳамда бу каби маърифий анжуманлар дунёда бағрикенгликни мустаҳкамлашга хизмат қилишини алоҳида таъкидлади.

Миср Фатво уйи («Дорул ифто» / egyptdaralifta): Бош муфтий, профессор Назир Муҳаммад Иёднинг форумдаги нутқларига таяниб, Ўзбекистоннинг ислом илм-фани ривожидаги ўрнини юқори баҳолади. Айниқса, Имом Бухорий ва Имом Мотуридий мероси соғлом тафаккурни шакллантириш ҳамда экстремизмга қарши курашишда дунё учун бебаҳо дастуриламал экани алоҳида қайд этилди.

Иордания ОАВ (“Petra” давлат ахборот агентлиги / petranews): Иордания Олий муфтийси, доктор Аҳмад ал-Ҳасанатнинг форумдаги нутқига таяниб, Ўзбекистондаги ислом цивилизацияси маркази илм-фан ва маърифат мажмуаси эканини таъкидлади. Айниқса, диёримиздан етишиб чиққан буюк олимлар — Имом ал-Бухорий, Имом ал-Мотуридий, ал-Хоразмий ва Ибн Синоларнинг ислом илм-фани ривожига қўшган ҳиссаси юқори баҳоланди. Шунингдек, Иордания Фатво ишлари бошқармаси ва Ўзбекистон Фатво маркази ўртасида ҳамкорлик меморандуми имзолангани алоҳида қайд этилди.

«islamsng.com» портали (Россия): Форум доирасида Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин холиқназар ҳазратларининг Иордания бош муфтийси билан фатво ва таълим соҳасидаги келишувларини ҳамда анжуман якунида қабул қилинган 10 та глобал ташаббусни кенг ёритди. Шунингдек, Россия муфтийси Равил Гайнутдиннинг анжуман иштирокчиларига йўллаган қутлов матни эълон қилинди.

«peterburg-news.ru» нашри: Мазкур тадбирни «Ислом дунёсини бирлаштираётган ва кун тартибини ўзгартираётган форум» деб атади ҳамда Тошкент шаҳри исломофобияга қарши маърифат билан курашувчи халқаро гуманитар дипломатия марказига айланаётганини эътироф этди.

«islam-news» сайти: Анжуманнинг кенг кўламли географиясига тўхталиб, Кавказ мусулмонлари идораси раиси ва ТУРКСОЙ бош котиби каби нуфузли меҳмонларнинг диний бағрикенглик ва халқаро ҳамкорлик борасидаги ижобий фикрларини баҳам кўрди.

«milliard.tatar» портали (Татаристон): Бухоро диний мактаблари ва татар уламолари ўртасидаги кўп асрлик илмий ворислик анъаналарига ҳамда форум доирасида «Саҳиҳи Бухорий» меросини асраш бўйича ўтказилган муҳокамаларга алоҳида репортаж бағишлади.

Хулоса ўрнида таъкидлаш жоизки, халқаро ҳамжамиятнинг якдил эътирофига кўра, ушбу нуфузли форум Ўзбекистоннинг нафақат улуғ алломалар юрти, балки бугунги кунда ҳам Ислом оламида тинчлик, мўътадиллик ва бағрикенглик ғояларини тарғиб қилувчи энг асосий маърифий марказлардан бири эканини ёққол кўрсатди.

***

O‘zbekiston Prezidenti tashabbusi bilan Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlarida 50 dan ortiq mamlakatdan 300 ga yaqin nufuzli ulamolar, muftiylar va islomshunos olimlar ishtirokida o‘tkazilgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi jahon OAVlari va yirik diniy markazlar diqqat markazida bo‘ldi. Xalqaro nashrlar ushbu anjumanni O‘zbekistonning boy diniy-ma’rifiy salohiyatini namoyish etgan tarixiy voqelik sifatida keng e’tirof etmoqda.

Quyida xorijiy OAV va rasmiy platformalarning ayrimlarining qisqacha sharhini taqdim etamiz:

Saudiya Arabistoni manbalari («Haramain Archive»): Saudiya Arabistoni “Masjid al-Harom” bosh imomi shayx Solih ibn Humaydning O‘zbekistonga tashrifi, Imom Buxoriy maqbarasini ziyorat qilgani va xalqaro anjumandagi ishtiroki keng yoritildi. Tashrif davomida yuksak odob va sof e’tiqod namunasini ko‘rsatgan shayx hadis ilmining sultoni bo‘lmish buyuk ajdodimiz merosiga yuksak ehtirom bildirdi. U «Al-Jome’ as-Sahih» muallifining hayoti yoshlar uchun ilm va sobit iroda namunasi ekanini hamda bu kabi ma’rifiy anjumanlar dunyoda bag‘rikenglikni mustahkamlashga xizmat qilishini alohida ta’kidladi.

Misr Fatvo uyi («Dorul ifto» / egyptdaralifta): Bosh muftiy, professor Nazir Muhammad Iyodning forumdagi nutqlariga tayanib, O‘zbekistonning islom ilm-fani rivojidagi o‘rnini yuqori baholadi. Ayniqsa, Imom Buxoriy va Imom Moturidiy merosi sog‘lom tafakkurni shakllantirish hamda ekstremizmga qarshi kurashishda dunyo uchun bebaho dasturilamal ekani alohida qayd etildi.

Iordaniya OAV (“Petra” davlat axborot agentligi / petranews): Iordaniya Oliy muftiysi, doktor Ahmad al-Hasanatning forumdagi nutqiga tayanib, O‘zbekistondagi islom sivilizatsiyasi markazi ilm-fan va ma’rifat majmuasi ekanini ta’kidladi. Ayniqsa, diyorimizdan yetishib chiqqan buyuk olimlar — Imom al-Buxoriy, Imom al-Moturidiy, al-Xorazmiy va Ibn Sinolarning islom ilm-fani rivojiga qo‘shgan hissasi yuqori baholandi. Shuningdek, Iordaniya Fatvo ishlari boshqarmasi va O‘zbekiston Fatvo markazi o‘rtasida hamkorlik memorandumi imzolangani alohida qayd etildi.

«islamsng.com» portali (Rossiya): Forum doirasida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin xoliqnazar hazratlarining Iordaniya bosh muftiysi bilan fatvo va ta’lim sohasidagi kelishuvlarini hamda anjuman yakunida qabul qilingan 10 ta global tashabbusni keng yoritdi. Shuningdek, Rossiya muftiysi Ravil Gaynutdinning anjuman ishtirokchilariga yo‘llagan qutlov matni e’lon qilindi.

«peterburg-news.ru» nashri: Mazkur tadbirni «Islom dunyosini birlashtirayotgan va kun tartibini o‘zgartirayotgan forum» deb atadi hamda Toshkent shahri islomofobiyaga qarshi ma’rifat bilan kurashuvchi xalqaro gumanitar diplomatiya markaziga aylanayotganini e’tirof etdi.

«islam-news» sayti: Anjumanning keng ko‘lamli geografiyasiga to‘xtalib, Kavkaz musulmonlari idorasi raisi va TURKSOY bosh kotibi kabi nufuzli mehmonlarning diniy bag‘rikenglik va xalqaro hamkorlik borasidagi ijobiy fikrlarini baham ko‘rdi.

«milliard.tatar» portali (Tatariston): Buxoro diniy maktablari va tatar ulamolari o‘rtasidagi ko‘p asrlik ilmiy vorislik an’analariga hamda forum doirasida «Sahihi Buxoriy» merosini asrash bo‘yicha o‘tkazilgan muhokamalarga alohida reportaj bag‘ishladi.

Xulosa o‘rnida ta’kidlash joizki, xalqaro hamjamiyatning yakdil e’tirofiga ko‘ra, ushbu nufuzli forum O‘zbekistonning nafaqat ulug‘ allomalar yurti, balki bugungi kunda ham Islom olamida tinchlik, mo‘tadillik va bag‘rikenglik g‘oyalarini targ‘ib qiluvchi eng asosiy ma’rifiy markazlardan biri ekanini yoqqol ko‘rsatdi.

Биз, Ислом цивилизацияси I халқаро форуми иштирокчилари – нуфузли халқаро ташкилотлар, хорижий давлатлардаги илмий-маърифий тузилмалар раҳбарлари, дунёнинг элликдан ортиқ мамлакатларидан ташриф буюрган вазирлар, муфтийлар, таниқли олимлар, университетлар, илмий-тадқиқот институтлари, кутубхоналар, музейлар ҳамда маданий муассасаларнинг вакиллари номидан Сизга самимий миннатдорлик ва чуқур эҳтиром билан мурожаат этмоқдамиз.

Аввало, Сизнинг бевосита ташаббусингиз ва шахсан қўллаб-қувватлашингиз билан ўтказилган Ислом цивилизацияси I халқаро форуми, ўзининг туб моҳияти ва аҳамиятига кўра, халқаро илмий тадбирлар даражасидан юқори турадиган ва юксак эътироф топган улкан воқеа бўлганини алоҳида таъкидлашни истардик.

Ҳеч шубҳасиз, Сизнинг Форум иштирокчиларига мурожаатингизда илгари сурилган ғоят муҳим фикр ва ғоялар тўрт кун давомида дунё жамоатчилиги эътиборида бўлган ушбу анжуманда муҳокама қилинган масалалар кўлами, мақсади ва маъно-мазмунини белгилаб берди.

Ишонч билан айта оламизки, мусулмон оламидаги илғор илм-маърифат намояндалари иштирокидаги бу форум ислом цивилизациясининг бой меросини инсониятнинг маънавий, маданий ва интеллектуал соҳадаги умумий бойлигининг ажралмас бир қисми сифатида ўрганиш, асраб-авайлаш, сақлаш ва кенг тарғиб этишга қаратилган глобал ҳамкорликнинг янги босқичини бошлаб берди.

Анжуманнинг Тошкент, Самарқанд ва Термиз сингари Ўзбекистоннинг тарихий шаҳарларида ўтказилиши унинг маърифий руҳи ва аҳамиятини янада оширди. Айнан шу табаррук диёрларда асрлар давомида буюк илмий мактаблар шаклланган, илоҳиёт, фалсафа, тиббиёт, математика, астрономия ва бошқа фанлар тараққиётига шиддатли туртки берган фундаментал асарлар яратилган. Бутун инсоният тараққиётига улкан таъсир кўрсатган эзгу ғоялар ва кашфиётлар ҳам жаҳон бўйлаб айнан шу шаҳарлардан тарқалган.

Сиз томонингиздан 2017 йил сентябрь ойида Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 72-сессиясида Ўзбекистонда Ислом цивилизацияси марказини ташкил этиш бўйича илгари сурилган эзгу ташаббус сўнгги ўн йилликдаги энг муҳим халқаро гуманитар ташаббуслардан бири сифатида ушбу заминдаги буюк тарих ва маданиятни яхлит маърифий ҳодиса сифатида англашда туб бурилиш нуқтаси бўлганини биз бугун алоҳида миннатдорлик билан эътироф этамиз. Мазкур тарихий воқеа ислом цивилизациясининг жаҳон илм-фани, маданияти ва маънавияти ривожига қўшган беқиёс ҳиссасини янгича талқин ва тарғиб этишда халқаро илмий ҳамжамиятни бирлаштириш учун кенг имкониятлар яратди ҳамда Янги Уйғониш даври – Учинчи ренессанснинг интеллектуал ва маънавий асосларини барпо этиш йўлидаги муҳим қадам бўлди.

Ушбу ташаббус замонавий таҳдид ва хавф-хатарларга узоқни кўзлаб, вақтида берилган таъсирчан жавоб бўлганини ҳам бугун биз чуқур идрок этмоқдамиз. Дунёнинг турли ҳудудларида ислом динининг инсонпарварлик моҳиятини бузиб кўрсатиш, маданият ва цивилизацияларни бир-бирига қарама-қарши қўйиш, шунингдек, мусулмон олимларининг жаҳон илм-фани ва маданияти ривожига қўшган буюк ҳиссасини камситишга уринишлар кузатилаётган бир пайтда Сиз маърифат, илмий тафаккур, тарихий ҳақиқатга эҳтиром ҳамда ислом цивилизациясининг ҳаққоний меросини жаҳон ҳамжамиятига қайта тақдим этишга асосланган бунёдкорлик йўлини таклиф қилдингиз. Шу тариқа тарихий адолатни тиклаш, очиқ илмий мулоқот маданиятини мустаҳкамлаш, ўзаро ҳурмат ва халқаро гуманитар ҳамкорликни ривожлантириш йўлида муҳим олға силжиш амалга оширилди.

Таъкидлаш керакки, бугунги кунда ана шу эзгу интилишлар алоҳида глобал аҳамият касб этмоқда. Зеро, айнан билим, тарихий хотира ва халқларнинг интеллектуал салоҳиятини бирлаштириш давлатлар ўртасидаги ўзаро ишончни мустаҳкамлашга, экстремизм, радикализм ва муросасизликка қарши самарали курашишга, цивилизациялар ўртасидаги ўзаро англашувни чуқурлаштиришга ҳамда тинчлик, барқарор тараққиёт ва бунёдкорликнинг мустаҳкам маънавий пойдеворини яратишга хизмат қилади.

Ана шундай долзарб фикрларни мужассам этган Мурожаатингиз, ҳеч шубҳасиз, бизнинг биргаликдаги келгуси фаолиятимиз учун улкан тарихий ва дастурий ҳужжат бўлиб қолади.

Ўзбекистон Президентига хос юксак ирода ва донишмандлик, тарих, бугунги кун ва келажакни яхлит бир жараён сифатида кўра олиш салоҳияти маҳсули бўлган Ислом цивилизацияси маркази нафақат жаҳон даражасидаги замонавий илмий-маърифий мажмуага, айни вақтда ушбу ноёб жараён таркибидаги бебаҳо меросни ўрганиш, асраб-авайлаш ва кенг тарғиб этишга қаратилган қўшма лойиҳаларни амалга ошириш учун турли давлатлар, халқаро ташкилотлар, етакчи олимлар, илмий муассасалар, университетлар, кутубхоналар, музейлар ва маънавий-маърифий марказларни бирлаштирадиган нуфузли мулоқот майдонига айланиб бораётганини барчамиз кўриб турибмиз. Аминмизки, яқин йилларда бу маскан гуманитар илм-фан соҳасидаги етакчи халқаро марказлар қаторидан муносиб ўрин эгаллайди ҳамда янги ғоялар, қўшма илмий тадқиқотлар ва узоқ муддатли халқаро лойиҳалар шаклланадиган йирик маданий-маърифий ва таълим платформасига айланади.

Ўзбекистон Республикасида маънавий, илмий ва маданий меросни асраб-авайлаш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар бизда  катта таассурот қолдирди. Ислом цивилизацияси маркази, янгиланган Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси, Имом Бухорий, Имом Мотуридий ва Имом Термизий номидаги халқаро илмий-тадқиқот марказлари, Халқаро исломшунослик академияси, Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти каби ноёб муассасалар тарихий хотирани сақлаш, фундаментал илм-фанни ривожлантириш ҳамда халқаро гуманитар ҳамкорликни мустаҳкамлаш борасида олиб борилаётган изчил давлат сиёсатининг амалдаги ёрқин ифодасидир.

Бир сўз билан айтганда, Ўзбекистон Республикаси ислом илм-фани, маданияти ва маърифатининг энг қадимги бешикларидан бири сифатида бугун гуманитар ҳамкорлик, илмий изланишлар ва цивилизациялар ўртасидаги мулоқот борасидаги азалий мавқеини яна мустаҳкамлаб бормоқда.

Ҳурматли Президент Жаноби Олийлари!

Ислом цивилизацияси I халқаро форуми «Тинчлик, бағрикенглик ва илм-маърифат» шиори остида ўтказилгани алоҳида эътиборга лойиқ. Ислом цивилизациясининг инсонпарварлик моҳиятини ўзида мужассам этган, ўзаро чамбарчас боғлиқ бўлган бу безавол қадриятлар бугунги замонавий дунё учун ҳам беқиёс аҳамиятга эгадир. Бу буюк мерос бутун инсониятнинг маданий, маънавий ва интеллектуал бойлигининг ажралмас қисми ҳисобланади. Бу эса уни асраб-авайлаш, ҳар томонлама ўрганиш ва келажак авлодларга етказиш бўйича халқаро ташкилотлар, давлатлар, илмий жамоатчилик, тинчлик, ўзаро англашув ва ҳамкорликни мустаҳкамлашга интилаётган барча инсонлар зиммасига катта масъулият юклаши табиий, албатта.

Биз Форум якунлари бўйича қабул қилинган Декларация ҳамда ислом цивилизациясини асраш, ўрганиш ва ривожлантиришга қаратилган “йўл харитаси”ни узоқ муддатли халқаро ҳамкорликнинг мустаҳкам пойдевори сифатида тўлиқ қўллаб-қувватлаймиз. Сиз уларда белгиланган ташаббусларни амалга ошириш, халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлаш, умумий маънавий меросимизни асраб-авайлаш ҳамда ислом цивилизациясини тинчлик, маърифат ва ўзаро англашув йўлида ривожлантиришга қаратилган саъй-ҳаракатларга бундан буён ҳам етакчилик қилиб, ҳар томонлама қўллаб-қувватлайсиз, деб чин дилдан умид билдирамиз.

Форум қарорларини амалий ҳаётга татбиқ этиш мақсадида биз, Сиз билан маслаҳатлашган ҳолда, Ислом цивилизациясини Жаҳон альянсини таъсис этиш ташаббусини илгари суриш ниятидамиз. Мазкур Альянснинг фаолияти қўшма илмий тадқиқотларни мувофиқлаштириш, юқори малакали мутахассислар тайёрлаш, академик алмашинувларни ривожлантириш, нашриёт ишига оид халқаро лойиҳаларни амалга ошириш, маданий мерос намуналарини асраш ва кенг тарғиб қилиш, шунингдек, давлатлар ўртасидаги гуманитар ҳамкорликни янада мустаҳкамлашга хизмат қилади, деб ишонамиз.

Форум давомида қабул қилинган қарорлар Ўзбекистон заминида пайдо бўлган ушбу эзгу ташаббус халқаро миқёсда кенг қўллаб-қувватланаётгани ва жаҳондаги илмий-маънавий ҳамжамиятнинг умумий ишига айланаётганини яққол тасдиқлайди.

Биз мазкур қарорларни амалга ошириш, ислом цивилизациясининг буюк меросини сақлаш ва келажак авлодларга етказиш борасида ўзимизнинг интеллектуал, илмий ва маънавий салоҳиятимизни бирлаштиришга тайёр эканимизни яна бир бор баён қиламиз. Ишонамизки, қадимий Ўзбекистон диёрида қабул қилинган ушбу қарорлар ислом цивилизацияси меросини ўрганиш, асраш ва кенг тарғиб этиш соҳасида халқаро ҳамкорликнинг янги босқичи учун мустаҳкам асос бўлиб хизмат қилади. Ушбу Мурожаатни қабул қилар эканмиз, мазкур қарорларни амалга ошириш бўйича зиммамизга улкан умумий масъулият олаётганимизни яна бир бор эътироф этамиз ҳамда тинчлик, маърифат, ўзаро ҳурмат ва бутун инсоният бойлигининг узвий бир қисми ҳисобланган буюк маънавий ҳамда интеллектуал меросни асраб-авайлаш йўлида доимо Сиз билан бир сафда туриб иш олиб боришга тайёр эканимизни билдирамиз.

Муҳтарам Президент Жаноби Олийлари!

Биз Сизга ва Сизнинг тимсолингизда Форумнинг барча ташкилотчиларига, кўп миллатли бутун Ўзбекистон халқига Ислом цивилизацияси I халқаро форуми юксак савияда ташкил этилгани ҳамда самимий меҳмондўстлик учун чуқур миннатдорлик изҳор этамиз.

Сиз, Жаноби Олийларига мустаҳкам соғлик, оилавий бахт-саодат, Ўзбекистон халқига садоқат билан хизмат қилишдек ғоят шарафли ва масъулиятли фаолиятингизда янада улкан ютуқлар тилаймиз. Янги Ўзбекистон стратегиясини амалга ошириш, Учинчи Ренессанс пойдеворини яратиш ҳамда бу қутлуғ заминнинг илм-фан, маърифат, ислом цивилизацияси, гуманитар ҳамкорлик ва цивилизациялар ўртасидаги мулоқот бўйича жаҳонда етакчи марказлардан бири сифатидаги юксак ўрни, шуҳрати ва нуфузини янада мустаҳкамлаш йўлидаги саъй-ҳаракатларингизга муваффақиятлар тилаймиз.

Аллоҳ таоло Сизнинг эзгу ният ва ҳаракатларингизга хайру баракотлар берсин!
Ислом цивилизацияси I халқаро форумида қабул қилинган қарорлар дунё халқлари ўртасида ўзаро англашув, адолат ва ҳамкорликни мустаҳкамлашга хизмат қилсин!
Парвардигори олам уч минг йиллик буюк тарих ва маданият бунёдкори бўлган меҳнаткаш, меҳмондўст ва олижаноб Ўзбекистон халқига тинчлик, умуммиллий бирлик, фаровонлик ва равнақ ато этсин, ижодкорлик салоҳиятини бундан ҳам зиёда қилсин, барча эзгу ниятларига етказсин!

Чуқур ҳурмат билан,

Ислом цивилизацияси I халқаро форуми иштирокчилари

2026 йил, 9 июль

Ўзбекистон Республикаси, Тошкент шаҳри

Муҳтарам Президентимиз ташаббуси билан бунёд этилган ушбу мажмуа улуғ муҳаддис, мусулмон оламининг фахри бўлган Муҳаммад Исмоил Имом ал-Бухорийга эҳтиром ифодасидир.

Дунё уламоларининг ташрифи эса масжидга янада тароват бағишлади. Бу галги жума намози бутунлай ўзгача файз ила ўтди. Мажмуа бутун уммат бирлиги, ҳамжиҳатлиги ва баракасининг ёрқин ифодасига айланди.

Жамоат намози сўнггида Ватанимиз тинчлиги, халқимиз фаровонлиги ва бутун мусулмон умматининг бирлиги учун хайрли дуолар қилинди.

Дунё уламоларининг бир масжидда жам бўлиши Имом Бухорий, Имом Термизий ва Имом Доримий каби буюк алломаларимизнинг ҳадис илмини соф ҳолда келажак авлодларга етказиш йўлидаги беқиёс хизматларининг юртимиздаги баракасидир. Бу бой илмий меросни чуқур ўрганиш ва ёш авлодга етказиш бугунги куннинг энг муҳим вазифаси экани алоҳида қайд этилди.

***

Bugun, 10 iyul kuni Samarqand shahrida davom etgan xalqaro forum doirasida Islom olamining eng nufuzli ulamolari, xalqaro tashkilot rahbarlari, muftiylar, mutasaddilar, imom domlalar Samarqand viloyati, Payariq tumanida qad rostlagan Imom Buxoriy majmuasidagi jome masjidda juma namozini ado etdilar.

Muhtaram Prezidentimiz tashabbusi bilan bunyod etilgan ushbu majmua ulug‘ muhaddis, musulmon olamining faxri bo‘lgan Muhammad Ismoil Imom al-Buxoriyga ehtirom ifodasidir.

Dunyo ulamolarining tashrifi esa masjidga yanada tarovat bag‘ishladi. Bu galgi juma namozi butunlay o‘zgacha fayz ila o‘tdi. Majmua butun ummat birligi, hamjihatligi va barakasining yorqin ifodasiga aylandi.

Jamoat namozi so‘nggida Vatanimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi va butun musulmon ummatining birligi uchun xayrli duolar qilindi.

Dunyo ulamolarining bir masjidda jam bo‘lishi Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Dorimiy kabi buyuk allomalarimizning hadis ilmini sof holda kelajak avlodlarga yetkazish yo‘lidagi beqiyos xizmatlarining yurtimizdagi barakasidir. Bu boy ilmiy merosni chuqur o‘rganish va yosh avlodga yetkazish bugungi kunning eng muhim vazifasi ekani alohida qayd etildi.

Ўзбекистон ва Ислом ҳамкорлик ташкилотининг ушбу нуфузли институти ўртасида кўп қиррали шерикликни янада кенгайтириш масалалари кўриб чиқилди.

Халқаро тузилма билан амалий ҳамкорлик изчил ривожланиб бораётгани мамнуният билан қайд этилди.

Ўзбекистон халқаро исломшунослик академиясида ICESCO кафедраси фаолият юритмоқда. Жорий йилда Тошкентда ташкилотнинг офиси очилди. Февраль ойида Ислом олами маданий мероси қўмитасининг навбатдаги йиғилиши якунларига кўра, мамлакатимизнинг 7 та моддий ва номоддий мерос объекти ICESCO рўйхатига киритилди.

Мулоқотда маданий ёдгорлик ва қўлёзмаларни реставрациялаш, муҳофаза қилиш ҳамда рақамлаштириш, юртимизнинг бой тарихий меросини халқаро медиа платформалари орқали кенг тарғиб қилиш, шунингдек, қўшма тадбирлар ўтказиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.

Учрашув якунида Ўзбекистон Президенти халқимизнинг бой маданий меросини кенг оммалаштиришга қўшган шахсий ҳиссаси учун Салим ал-Маликни юксак мукофот – “Дўстлик” ордени билан тақдирлади.

***

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Islom sivilizatsiyasi I Xalqaro forumida ishtirok etish uchun yurtimizga kelgan Islom dunyosi ta’lim, fan va madaniyat tashkiloti (ICESCO) bosh direktori Salim al-Malikni qabul qildi.

O‘zbekiston va Islom hamkorlik tashkilotining ushbu nufuzli instituti o‘rtasida ko‘p qirrali sheriklikni yanada kengaytirish masalalari ko‘rib chiqildi.

Xalqaro tuzilma bilan amaliy hamkorlik izchil rivojlanib borayotgani mamnuniyat bilan qayd etildi.

O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida ICESCO kafedrasi faoliyat yuritmoqda. Joriy yilda Toshkentda tashkilotning ofisi ochildi. Fevral oyida Islom olami madaniy merosi qo‘mitasining navbatdagi yig‘ilishi yakunlariga ko‘ra, mamlakatimizning 7 ta moddiy va nomoddiy meros obyekti ICESCO ro‘yxatiga kiritildi.

Muloqotda madaniy yodgorlik va qo‘lyozmalarni restavratsiyalash, muhofaza qilish hamda raqamlashtirish, yurtimizning boy tarixiy merosini xalqaro media platformalari orqali keng targ‘ib qilish, shuningdek, qo‘shma tadbirlar o‘tkazish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

Uchrashuv yakunida O‘zbekiston Prezidenti xalqimizning boy madaniy merosini keng ommalashtirishga qo‘shgan shaxsiy hissasi uchun Salim al-Malikni yuksak mukofot – “Do‘stlik” ordeni bilan taqdirladi.

Учрашув аввалида давлатимиз раҳбари шайхулислом томонидан туҳфа этилган, Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарларининг умумий саъй-ҳаракатларига бағишланган “Қардошлик ва иттифоқчиликнинг олий нуқтаси” китоби учун миннатдорлик билдирди.

Мулоқот давомида миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенгликни янада мустаҳкамлаш, ёшларнинг маънавий тарбиясини юксалтириш ва бошқа масалалар атрофлича муҳокама қилинди.

Ўзбекистон Президенти икки томонлама маданий-маърифий ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқишга қаратилган муҳим таклифларни илгари сурди.

Исломнинг асл инсонпарварлик моҳиятини ёшларга содда ва қизиқарли тарзда тушунтириш учун рақамли платформалар ва интерактив таълим воситаларидан фойдаланишда илмий салоҳиятни бирлаштириш зарурлиги қайд этилди.

Учрашув якунида давлатимиз раҳбари Оллоҳшукур Пошшозодага мусулмон дунёси илм-фанига қўшаётган улкан ҳиссаси учун Ўзбекистоннинг “Эл-юрт ҳурмати” орденини топширди.

***

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Islom sivilizatsiyasi I Xalqaro forumida ishtirok etish uchun mamlakatimizga kelgan Kavkaz musulmonlari idorasi raisi, shayxulislom Ollohshukur Poshshozodani qabul qildi.

Uchrashuv avvalida davlatimiz rahbari shayxulislom tomonidan tuhfa etilgan, O‘zbekiston va Ozarbayjon rahbarlarining umumiy sa’y-harakatlariga bag‘ishlangan “Qardoshlik va ittifoqchilikning oliy nuqtasi” kitobi uchun minnatdorlik bildirdi.

Muloqot davomida millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglikni yanada mustahkamlash, yoshlarning ma’naviy tarbiyasini yuksaltirish va boshqa masalalar atroflicha muhokama qilindi.

O‘zbekiston Prezidenti ikki tomonlama madaniy-ma’rifiy hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan muhim takliflarni ilgari surdi.

Islomning asl insonparvarlik mohiyatini yoshlarga sodda va qiziqarli tarzda tushuntirish uchun raqamli platformalar va interaktiv ta’lim vositalaridan foydalanishda ilmiy salohiyatni birlashtirish zarurligi qayd etildi.

Uchrashuv yakunida davlatimiz rahbari Ollohshukur Poshshozodaga musulmon dunyosi ilm-faniga qo‘shayotgan ulkan hissasi uchun O‘zbekistonning “El-yurt hurmati” ordenini topshirdi.